قانونمند
مطالبه وجه بر اساس رسید یا اقرار به بدهی
مدارک لازم
- اصل رسید امضاشده، اقرارنامه یا نوشته بدهی، همراه پشت سند و تمام صفحات.
- قرارداد یا مدارکی که نوشته به آن‌ها ارجاع می‌دهد و گردش حسابی که مبلغ و طرفین را روشن می‌کند.
- جدول سررسید، پرداخت‌های بعدی، کسورات و مانده، با رسیدهای مربوط.
- مدرک مطالبه و ابلاغ، در صورت درخواست خسارت تأخیر.
- در سند شرکت، مدرک سمت و اختیار امضاکننده. در نوشته دیجیتال، نسخه اصلی پیام و متن کامل گفت‌وگو.
نمونه دادخواست قابل ویرایش
جای‌خالی‌ها را با اطلاعات واقعی تکمیل کنید. دانلود نمونه به معنی آماده‌بودن آن برای ثبت قضایی نیست.
مقاله تفصیلی
رسید دریافت پول چه چیزی را ثابت می‌کند؟
ابتدا عین عبارت سند را بخوانید. نوشته «مبلغ را دریافت کردم» معمولاً ناظر به دریافت است. عبارت «این مبلغ را بدهکارم و تا فلان روز می‌پردازم» در صورت احراز انتساب، دلیل روشن‌تری بر وجود دین و موعد آن فراهم می‌کند. فیش بانکی صرفاً انتقال ثبت‌شده را نشان می‌دهد و ممکن است بابت خرید، پرداخت بدهی قبلی، قرض یا موضوع دیگری باشد. برای رسیدی که فقط دریافت را بیان می‌کند، پیوند آن با منشأ تعهد بازپرداخت را در دادخواست توضیح دهید. اگر منظورتان پس‌گرفتن انتقالی است که اساساً بابت بدهی انجام نشده، ابتدا راهنمای استرداد واریز اشتباهی یا دریافت بدون استحقاق را بررسی کنید.
سند عادی، سند رسمی و پیام
رسید دارای امضا معمولاً سند عادی است. رسمی‌بودن سند تابع شرایط ماده ۱۲۸۷ است. اگر امضاکننده صدور سند عادی را بپذیرد یا انتساب آن در دادگاه ثابت شود، ماده ۱۲۹۱ آثار اثباتی مقرر را نسبت به اشخاص مذکور در آن ماده دارد. این اعتبار اثباتی، سند عادی را خودبه‌خود به سند رسمی قابل اجرای ثبتی تبدیل نمی‌کند. در اقرارنامه رسمی، پیش از انتخاب دادخواست، مفاد تعهد و قابلیت اجرای ثبتی همان سند را بررسی کنید.
اگر پذیرش بدهی در پیام آمده، عبارت کامل، تاریخ، حساب کاربری و قرائن انتساب را نگه دارید. یک تصویر برش‌خورده ممکن است روشن نکند کدام بدهی مورد اشاره بوده یا پیام از چه کسی صادر شده است. اگر طرف مقابل در ادامه نوشته به شرط، مهلت یا پرداخت قبلی اشاره کرده، همان بخش را نیز ارائه کنید.
اختلاف درباره امضا و دفاع از پرداخت
اصل نوشته را برای رسیدگی نگه دارید. حسب ماده ۲۱۶ آیین دادرسی مدنی، شخص می‌تواند امضای منتسب به خودش در سند عادی را انکار کند و اگر سند به او منتسب نیست، حسب مورد اظهار تردید کند. زمان طرح ایراد و رسیدگی به اصالت را مواد ۲۱۷ و ۲۱۸ توضیح می‌دهند. درباره سند رسمی یا سندی که اعتبار اسناد رسمی را دارد، مسیر اعتراض تابع ماده ۱۲۹۲ قانون مدنی است.
اعتراض به اصالت با ادعای پرداخت فرق دارد. اگر اصل دین ثابت باشد، پرداخت، ابراء یا تسویه باید با مدارک همان بدهی سنجیده شود. ماده ۱۲۷۷ نیز میان انکار پس از اقرار و ادعای قابل رسیدگی درباره اشتباه، فساد یا عذر اقرار تفاوت می‌گذارد. بنابراین پذیرش وجود یک نوشته به معنی بی‌اثر بودن همه دفاع‌ها نیست.
خوانده، مانده بدهی و سررسید
ببینید شخص امضاکننده متعهد شخصی بوده یا برای شرکت امضا کرده است. در صورت اختلاف درباره نمایندگی، قرارداد و مدرک سمت به تشخیص طرف درست دعوا کمک می‌کند. هر پرداخت بعدی را با تاریخ و شرح آن ثبت کنید. برای نمونه، اگر نوشته از بدهی ۵۰۰ میلیون ریال حکایت دارد و ۱۲۰ میلیون ریال بابت همان بدهی پرداخت شده، مانده اصل خواسته ۳۸۰ میلیون ریال است. مبلغ پرداختی بابت قرارداد دیگری را بدون دلیل در این حساب وارد نکنید.
اگر سند موعد دارد، همان تاریخ را بنویسید. اگر موعد محل اختلاف است، توضیح دهید چه توافقی شده و مطالبه چه زمانی و چگونه انجام شده است. هزینه دادرسی و خسارت تأخیر را با ذکر مبنای خود اضافه کنید. درخواست خسارت تأخیر دین وجه رایج به شرایط ماده ۵۲۲ وابسته است و صرف وجود رسید استحقاق آن را ثابت نمی‌کند.
از ثبت تا رسیدگی
برای دادخواست، مبلغ مانده، شرح منشأ بدهی و پیوست‌ها را در یک ترتیب زمانی آماده کنید. اگر اصل سند موجود نیست، پیش از ثبت روشن کنید چه مدارک دیگری برای اثبات انتساب و دین در اختیار دارید. در جلسه رسیدگی پاسخ هر دفاع را به مدرک متناظر وصل کنید. مرجع صالح بر پایه نوع دعوا، مبلغ و صلاحیت محلی تعیین می‌شود. اگر نوشته همراه شرط داوری یا حکم قبلی است، ابتدا اثر آن را بررسی کنید.
آماده‌سازی پرونده پیش از ثبت
یک خط زمانی کوتاه از شروع رابطه، پرداخت یا تحویل، موعد تعهد، مطالبه و پاسخ طرف مقابل تهیه کنید. هر واقعه را به یک مدرک پیوند دهید. مثلاً کنار تاریخ پرداخت، شماره تراکنش و کنار تاریخ تحویل، شماره صورت‌جلسه را بنویسید. مدارک را به همان ترتیب نام‌گذاری کنید تا توضیح شما و پیوست‌ها قابل تطبیق باشد.
نام طرف واقعی تعهد را از قرارداد و اسناد استخراج کنید. اگر شرکت، نماینده، وارث، شریک یا چند متعهد مطرح است، سمت هر شخص را توضیح دهید. در تعیین خوانده، شخصی که فقط واسطه مکاتبه بوده ممکن است با شخص مسئول پرداخت متفاوت باشد. نشانی و مشخصات موجود را دقیق وارد کنید و از جایگزین کردن حدس با اطلاعات واقعی خودداری کنید.
مبلغ، واحد پول و خواسته‌های تکمیلی
مبالغ دادخواست و جدول محاسبه را با واحد روشن بنویسید. تبدیل تومان به ریال باید در همه قسمت‌ها یکسان باشد. اصل مبلغ، پرداخت‌های انجام‌شده و مانده را جدا نشان دهید. اگر مبلغ به ارزیابی کارشناس وابسته است، موضوع و بازه ارزیابی را روشن کنید و شیوه تعیین بهای خواسته را متناسب با دعوا بررسی کنید.
هزینه دادرسی، هزینه کارشناسی لازم و حق‌الوکاله در حدود مقررات، با اصل طلب مبانی جداگانه دارند. خسارت تأخیر یا وجه التزام را با دوره و مبنای خود طرح کنید. اگر بخشی از حق را در توافق بعدی بخشیده‌اید یا با طرف مقابل تسویه کرده‌اید، متن توافق باید در محاسبه لحاظ شود.
رسیدگی و پاسخ به دفاع طرف مقابل
نمونه دادخواست را با وقایع واقعی پرونده تکمیل کنید. هرجا تاریخ، مبلغ یا مدرکی ندارید، همان قسمت را پیش از ثبت بررسی کنید. دادگاه ممکن است درباره اصالت سند، انجام تعهد یا میزان مبلغ نیازمند توضیح، استعلام یا کارشناسی باشد. اصل مدارک و نسخه کامل مکاتبات را حفظ کنید.
در دفاع پرداخت، سند دریافت و رابطه آن با بدهی مورد دعوا بررسی می‌شود. در دفاع عدم انجام تعهد، مدارک تحویل یا آمادگی انجام تعهد اهمیت پیدا می‌کند. پاسخ مؤثر، اشاره دقیق به سند و واقعه مورد اختلاف است. اگر نظریه کارشناسی صادر شد، نتیجه و مبنای محاسبه را با اسناد خود تطبیق دهید و ایراد مشخص را در مهلت مربوط مطرح کنید.
مرجع رسیدگی و پیگیری پس از رأی
مرجع صالح بر اساس نوع دعوا، مبلغ، محل مربوط و مقررات خاص تعیین می‌شود. در مطالبات عادی، قواعد دادگاه صلح و دادگاه حقوقی و صلاحیت محلی باید بررسی شود. موضوع‌های خانواده، کار و دعاوی مرتبط با پرونده کیفری ممکن است مسیر اختصاصی داشته باشند. اگر قرارداد شرط داوری دارد، قلمرو و اعتبار آن نیز باید پیش از اقدام سنجیده شود.
پس از رأی، وضعیت ابلاغ، امکان اعتراض و قطعیت را بررسی کنید. اجرای حکم مالی به مفاد همان حکم و مقررات اجرا وابسته است. دریافت وجه، سازش یا پرداخت مرحله‌ای را با رسید نگه دارید. اگر قبلاً درباره همان حق یا بازه رأی صادر شده، آن را در درخواست جدید اعلام کنید تا خواسته با سابقه پرونده تطبیق داده شود.
مواد ۵۱، ۱۹۷، ۱۹۸ و ۵۱۹ آیین دادرسی مدنی · قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲
مستندات قانونی
- قانون مدنی در سایت مهدی داودآبادی؛ مواد ۱۲۵۷ و ۱۲۵۸ برای ادله، ۱۲۵۹ و ۱۲۷۵ تا ۱۲۷۷ برای اقرار و ۱۲۸۴، ۱۲۸۷، ۱۲۸۹ و ۱۲۹۱ تا ۱۲۹۲ برای اسناد.
- آیین دادرسی مدنی؛ مواد ۵۱ و ۹۶ برای دادخواست و اسناد، ۱۹۷ و ۱۹۸ برای اثبات و بقای دین، ۲۱۶ تا ۲۱۸ برای رسیدگی به انکار و تردید، و ۵۱۹ و ۵۲۲ برای خسارات مربوط.
- قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲؛ ماده ۱۲ درباره صلاحیت دادگاه صلح.
متن قانون مدنی در سایت مهدی داودآبادی
آرای وحدت رویه
رأی ۸۵۰ مورخ ۱۴۰۳/۰۵/۱۶ در صورت تحقق شرایط ماده ۵۲۲، مبنای شاخص سالانه را برای خسارت تأخیر توضیح می‌دهد. این رأی برای تعیین ارزش اثباتی یک رسید یا اقرارنامه صادر نشده است.
نمونه دادنامه‌های صادرشده
- دادنامه بدوی ۹۵۰ مورخ ۱۳۹۴/۰۹/۲۲ شعبه ۱۵۴ حقوقی تهران و رأی تجدیدنظر شعبه ۶۴ تهران. تجدیدنظر درباره بخش ردشده دعوا، با اتکا به اسناد عادی پرونده و نبود دلیل پرداخت، حکم بدوی را در آن بخش نقض کرد. موضوع پرونده اسناد عادی دین است. بازنشر، شماره و تاریخ رأی تجدیدنظر را جداگانه درج نکرده است. متن منتشرشده دادنامه
نظریات مشورتی
نظریه ۷/۱۴۰۰/۱۶۱۷ مورخ ۱۴۰۱/۰۵/۳۰ درباره شیوه اعتراض به انتساب سند عادی و تفاوت انکار و تردید، از جمله در فرض اعتراض وکیل، بحث می‌کند. نظریه جنبه تفسیری دارد.
موضوع‌های مرتبط
مطالبه طلب و پس‌گرفتن قرض · چک برگشتی